bachsa
Moderator
Món ăn ngày tết thường cầu kỳ và phong phú. Có những món thực hiện ngay khi dùng, lại có những món phải chẩn bị trước cả tháng hoặc vài tháng. Ba miền có những món chung hoặc hình thức gần giống nhau nhưng mỗi miền luôn có đặc sản truyền thống thật phù hợp với thời tiết, khẩu vị và mang ý nghĩa tuợng trưng cho từng vùng.
Miền Bắc có bánh chưng, xôi, gà luộc, nem, thịt đông, chả bò, hoa chuối nộm, rau xào thập cẩm, dưa hành, giò lụa, canh măng ninh chân giò nấm hương, canh miến lòng gà, nước mơ, rượu chưng, chè xanh, chè mộc…
Miền Trung có bánh tét, dưa món, tré, nem chua, thịt ngâm, giá xào hoặc nộm, cá kho, gà mái dầu ngũ vị, chè hương, rượu thuốc …
Miền Nam có bánh tét, thịt kho tàu, khổ qua nhồi thịt hầm, giò lụa, chả giò, dưa giá, dưa kiệu, vịt xiêm tiết canh, các thứ gỏi, gỏi gà, nước trái cây ủ, sirô…
Tuy phân chia như vậy nhưng hiện nay, sự thưởng thức của nguời Việt không giới hạn bởi hình thức và hương vị bản sắc riêng nữa mà cách chế biến đã có sự kết hợp phương thức của nhiều miền khiến không khí khách chủ ngày thêm hoà đồng thân ái trong những ngày lễ tết. Chúng tôi xin nhắc lại cách thực hiện vài món ăn phổ biến nhất, cách làm nhanh gọn dung hoà nhất trong những ngày xuân đất Việt
Gỏi gà xé phay
Dùng cả con chia làm 4 phần hoặc chỉ dùng 2 miếng thăng ức thả vào nồi nước đun lửa vừa bắt đầu nổi tăm đến khi sôi thì vớt gà ra. Giảm lửa nhỏ đun tiếp cho đến khi nước sôi kêu ùn ục lại thả gà vào đun tiếp vài phút cho vừa mềm là được.
Khi gà nguội, xé từng miếng dài vừa ăn cỡ ngót tay út, thêm rau răm xắt nhuyễn, muối tiêu vừa miệng, hành tây xắt lát mỏng. Dùng tay bọc túi nilon cho sạch trộn và bóp nhẹ cho gia vị thấm sâu vài thịt. Sắp ra đĩa hình ovale ăn kèm nước mắm ngon hoắc muối tiêu chanh. Trang trí bằng ớt hành tỉa hoa.
Tác dụng khai vị, ấm bụng, dinh dưỡng cao nhưng nhẹ nhàng dễ tiêu.
Canh miến gà
Miến khô ngâm mềm cắt khúc 5 phân, cải ngồng hoặc bông cải xanh rửa sạch cắt tỉa vừa ăn để sẵn.
Dùng thanh tre luồn vào ruột gà rồi lộn ra ngoài, cạo rửa với muối cho sạch mỡ nhờn. Mề gà xẻ bản lề bóc màng rửa sạch cùng rút hết máu đông trong tim gan. Tất cả rửa sạch xắt vừa miếng ăn vắt ráo ướp chút muối, tiêu, tí mắm ngon.
Đun sôi nước luộc gà hoặc nước lọc thả lòng vào khi thấy gan vừa co lại thì cho miến và cải vào, nêm vừa ăn, đun tiếp cho cải vừa mềm thì tắt lửa dọn vào tô gốm màu hoa lam, trang trí thêm hành ngò và tiêu xay.
Tác dụng dinh dưỡng nhẹ nhàng thư thái nội tạng.
Dưa thịt đùi heo, tai heo, thủ heo
Một trong các loại thịt trên mua về rửa để ráo xắt vừa miếng. Nước cho chút phèn chua đun cho sôi bỏ thịt vào luộc chín vớt ra để thật ráo xong xếp vào thố hoặc lọ thủy tinh.
Giấm, đường, muối, tỏi vừa đủ để chung đun sôi vớt bọt cho trong. Đổ nước giấm cho ngập thịt chờ nguội đậy nắp, 2 hoặc 3 ngày dùng được.
Tác dụng khai vị, thanh đạm nhưng lạ miệng dễ ăn.
Dưa tứ xảo
Củ hành, tỏi, kiệu, cà rốt, củ cải trắng, gừng, riềng, đậu ve, ớt hoặc thêm các loại rau cải các tuỳ thích… các thứ làm sạch xắt vừa, tỉa hoa vớt ra chờ khô ráo xong xếp vào lọ. Giấm đường muối vừa ăn nấu sôi vớt bọt chế ngập rau củ chờ nguội đậy nắp, vài ngày dùng được.
Tác dụng khai vị, kiện tỳ, bổ sung chất xơ.
Nước giải khát
Nước uống ngày Tết hiện nay được làm quà tặng rất nhiều như bia, rượu trắng, rượu nhẹ, nước trái cây lên men, nước ngọt, sirô, nước ép quả… phối hợp với trái cây tươi và máy sinh tố hoặc giầm tay đem ướp lạnh ta có những loại nước giải khát rất sáng tạo.
Cách chế chè
Tuy thức ăn uống phong phú nhưng cũng cần giới hạn ruợu bia nước đá để sau những ngày vui chúng ta không phải khổ sở mang những chứng ho viêm họng đau dạ dày vào công sở trường học, tốt nhất là nên dùng chè. Các loại chè mộc chè hương đều phải tráng một ít nước đang sôi cho trôi đi các hương liệu ướp tẩm và kích ứng đủ độ các phản ứng lý tính hoá tính của chè.
Riêng về chè Thái Nguyên, Ô Long và các loại chè quý khác, phong cách thưởng thức đã nâng thành đạo. Đơn giản hơn chúng ta chế theo cách chiết thủy thì sẽ có 1 tuần trà sảng khoái.
Dùng một bộ trà cưc tiểu, tiểu hoặc trung tuỳ ý miễn sao dung tích ấm bằng 6 lần dung tích chén. Tuỳ số luợng từ 5 người uống trở lại mà chế số lượng nuớc thích hợp sao cho còn thừa 1 chén để lưu lại trong ấm khi chia đã chia đều cho mọi nguời.
Tráng trà như đã nói, chờ nửa phút sau mới chế nước vào cho thích ứng. Nếu có cái ché trung gian thì rót từ ấm sang ché, chừa lại 1 chén rồi từ ché chia đều cho các chén. Nếu không có ché thì gom chén lại gần tuần tự rót vào mỗi chén một ít xoay vòng, thêm dần cho đến khi đầy để tránh mật độ hương vị truớc sau chưa đều.
Lượng nước còn lại trong ấm sẽ tự hãm thành chè đặc hoà chung nước sôi lần sau cũng cho một lượt chè ngon không kém nước đầu. Cứ như thế mà có người nói vui rằng một tuần trà có thể chế 7 nước đều ngon là vậy!
Chúc quý bạn một mùa xuân an lạc!
Miền Bắc có bánh chưng, xôi, gà luộc, nem, thịt đông, chả bò, hoa chuối nộm, rau xào thập cẩm, dưa hành, giò lụa, canh măng ninh chân giò nấm hương, canh miến lòng gà, nước mơ, rượu chưng, chè xanh, chè mộc…Miền Trung có bánh tét, dưa món, tré, nem chua, thịt ngâm, giá xào hoặc nộm, cá kho, gà mái dầu ngũ vị, chè hương, rượu thuốc …
Miền Nam có bánh tét, thịt kho tàu, khổ qua nhồi thịt hầm, giò lụa, chả giò, dưa giá, dưa kiệu, vịt xiêm tiết canh, các thứ gỏi, gỏi gà, nước trái cây ủ, sirô…
Tuy phân chia như vậy nhưng hiện nay, sự thưởng thức của nguời Việt không giới hạn bởi hình thức và hương vị bản sắc riêng nữa mà cách chế biến đã có sự kết hợp phương thức của nhiều miền khiến không khí khách chủ ngày thêm hoà đồng thân ái trong những ngày lễ tết. Chúng tôi xin nhắc lại cách thực hiện vài món ăn phổ biến nhất, cách làm nhanh gọn dung hoà nhất trong những ngày xuân đất Việt
Gỏi gà xé phay
Dùng cả con chia làm 4 phần hoặc chỉ dùng 2 miếng thăng ức thả vào nồi nước đun lửa vừa bắt đầu nổi tăm đến khi sôi thì vớt gà ra. Giảm lửa nhỏ đun tiếp cho đến khi nước sôi kêu ùn ục lại thả gà vào đun tiếp vài phút cho vừa mềm là được.
Khi gà nguội, xé từng miếng dài vừa ăn cỡ ngót tay út, thêm rau răm xắt nhuyễn, muối tiêu vừa miệng, hành tây xắt lát mỏng. Dùng tay bọc túi nilon cho sạch trộn và bóp nhẹ cho gia vị thấm sâu vài thịt. Sắp ra đĩa hình ovale ăn kèm nước mắm ngon hoắc muối tiêu chanh. Trang trí bằng ớt hành tỉa hoa.
Tác dụng khai vị, ấm bụng, dinh dưỡng cao nhưng nhẹ nhàng dễ tiêu.
Canh miến gà
Miến khô ngâm mềm cắt khúc 5 phân, cải ngồng hoặc bông cải xanh rửa sạch cắt tỉa vừa ăn để sẵn.
Dùng thanh tre luồn vào ruột gà rồi lộn ra ngoài, cạo rửa với muối cho sạch mỡ nhờn. Mề gà xẻ bản lề bóc màng rửa sạch cùng rút hết máu đông trong tim gan. Tất cả rửa sạch xắt vừa miếng ăn vắt ráo ướp chút muối, tiêu, tí mắm ngon.
Đun sôi nước luộc gà hoặc nước lọc thả lòng vào khi thấy gan vừa co lại thì cho miến và cải vào, nêm vừa ăn, đun tiếp cho cải vừa mềm thì tắt lửa dọn vào tô gốm màu hoa lam, trang trí thêm hành ngò và tiêu xay.
Tác dụng dinh dưỡng nhẹ nhàng thư thái nội tạng.
Dưa thịt đùi heo, tai heo, thủ heo
Một trong các loại thịt trên mua về rửa để ráo xắt vừa miếng. Nước cho chút phèn chua đun cho sôi bỏ thịt vào luộc chín vớt ra để thật ráo xong xếp vào thố hoặc lọ thủy tinh.
Giấm, đường, muối, tỏi vừa đủ để chung đun sôi vớt bọt cho trong. Đổ nước giấm cho ngập thịt chờ nguội đậy nắp, 2 hoặc 3 ngày dùng được.
Tác dụng khai vị, thanh đạm nhưng lạ miệng dễ ăn.
Dưa tứ xảo
Củ hành, tỏi, kiệu, cà rốt, củ cải trắng, gừng, riềng, đậu ve, ớt hoặc thêm các loại rau cải các tuỳ thích… các thứ làm sạch xắt vừa, tỉa hoa vớt ra chờ khô ráo xong xếp vào lọ. Giấm đường muối vừa ăn nấu sôi vớt bọt chế ngập rau củ chờ nguội đậy nắp, vài ngày dùng được.
Tác dụng khai vị, kiện tỳ, bổ sung chất xơ.
Nước giải khát
Nước uống ngày Tết hiện nay được làm quà tặng rất nhiều như bia, rượu trắng, rượu nhẹ, nước trái cây lên men, nước ngọt, sirô, nước ép quả… phối hợp với trái cây tươi và máy sinh tố hoặc giầm tay đem ướp lạnh ta có những loại nước giải khát rất sáng tạo.
Cách chế chè
Tuy thức ăn uống phong phú nhưng cũng cần giới hạn ruợu bia nước đá để sau những ngày vui chúng ta không phải khổ sở mang những chứng ho viêm họng đau dạ dày vào công sở trường học, tốt nhất là nên dùng chè. Các loại chè mộc chè hương đều phải tráng một ít nước đang sôi cho trôi đi các hương liệu ướp tẩm và kích ứng đủ độ các phản ứng lý tính hoá tính của chè.
Riêng về chè Thái Nguyên, Ô Long và các loại chè quý khác, phong cách thưởng thức đã nâng thành đạo. Đơn giản hơn chúng ta chế theo cách chiết thủy thì sẽ có 1 tuần trà sảng khoái.
Dùng một bộ trà cưc tiểu, tiểu hoặc trung tuỳ ý miễn sao dung tích ấm bằng 6 lần dung tích chén. Tuỳ số luợng từ 5 người uống trở lại mà chế số lượng nuớc thích hợp sao cho còn thừa 1 chén để lưu lại trong ấm khi chia đã chia đều cho mọi nguời.
Tráng trà như đã nói, chờ nửa phút sau mới chế nước vào cho thích ứng. Nếu có cái ché trung gian thì rót từ ấm sang ché, chừa lại 1 chén rồi từ ché chia đều cho các chén. Nếu không có ché thì gom chén lại gần tuần tự rót vào mỗi chén một ít xoay vòng, thêm dần cho đến khi đầy để tránh mật độ hương vị truớc sau chưa đều.
Lượng nước còn lại trong ấm sẽ tự hãm thành chè đặc hoà chung nước sôi lần sau cũng cho một lượt chè ngon không kém nước đầu. Cứ như thế mà có người nói vui rằng một tuần trà có thể chế 7 nước đều ngon là vậy!
Chúc quý bạn một mùa xuân an lạc!
Nguồn: Thái Thanh Nguyên