Congvien_it
Moderator
VỐN NGÂN HÀNG ĐANG CHẢY ĐI ĐÂU?
Năm 2012, 58 chi nhánh ngân hàng (NH) trên địa bàn Đà Nẵng có mức tăng trưởng huy động rất cao 25,77% so với năm 2011. Trong khi đó, cho vay ra lại rất nhỏ giọt, chỉ 4,97%. Câu hỏi là trong khi các DN Đà Nẵng than khát vốn để đầu tư SXKD mà không vay được, vậy tiền các NH đang chạy đi đâu? Trên bình diện chung cả nước, thực tế cho thấy các NH thực sự có tiền nhưng không dám cho vay.
Tiền chạy lòng vòng
Báo cáo của NHNN Chi nhánh Đà Nẵng, tăng trưởng tín dụng trên địa bàn năm 2012 chỉ 4,97%, tức là nguồn cho vay ra cả năm 2012 chỉ có 2.402 tỷ đồng. Trong khi đó, tổng nguồn vốn huy động tăng rất cao 25,77%, tương đương 10.026 tỷ đồng. Nếu trừ đi 11% tỷ lệ dự trữ bắt buộc (khoảng 930 tỷ đồng), hệ thống NH trên địa bàn còn hơn 6.700 tỷ đồng. Theo số liệu này thì các nhà băng đang thừa một lượng vốn khủng nhưng vẫn tiếp tục chạy đua huy động bằng nhiều hình thức khuyến mãi hấp dẫn hoặc huy động vượt trần lãi suất rất tinh vi. Trong khi đó, các DN than vãn khát vốn để đầu tư SXKD, tiểu thương không có tiền mặt, công nhân thiếu lương thưởng... Vậy tiền chạy đi đâu?
Theo ông Võ Minh - Giám đốc NHNN Chi nhánh Đà Nẵng, năm 2012, mức tăng trưởng tín dụng trên địa bàn tương đối thấp, thậm chí nhiều NH không tăng trưởng, tăng trưởng âm. Nguyên nhân là nền kinh tế khó khăn, hàng tồn kho tăng, DN không có khả năng hấp thụ vốn, NH cũng ngại cho vay và lãi suất cao nên DN khó tiếp cận. Bên cạnh đó, các năm trước, nhiều chi nhánh trên địa bàn do thiếu vốn cho vay nên phải huy động từ hội sở, nay đến hạn phải chuyển trả lại hoặc là hội sở cũng đang rất cần tiền buộc các chi nhánh huy động chuyển về. Do đó, nhiều NH chỉ chăm chăm huy động mà không cho vay ra. Hơn nữa, một số NH thanh khoản vẫn rất yếu, không đủ hệ số tín nhiệm để được vay trên thị trường liên NH nên chỉ còn cách trông vào thị trường tiền gửi từ dân cư.
Một nguyên nhân quan trọng nữa là trong năm 2011, 2012, nhiều NH có mức nợ xấu lớn dẫn đến phải khoanh, giãn nợ hoặc bị mất vốn mà nó đều nằm trong lĩnh vực bất động sản (BĐS). Theo số liệu của NHNN Chi nhánh Đà Nẵng, tổng dư nợ tín dụng trong BĐS năm 2012 khoảng 8.000 tỷ đồng và hơn 90% các khoản vay đều có tài sản đảm bảo bằng BĐS. Tổng nợ xấu năm 2012 hơn 2.143 tỷ đồng.
Đà Nẵng vốn chảy vào NH nhiều nhưng đi ra lại nhỏ giọt.
Ngoài BĐS, các NH thành lập những DN “sân sau” rồi phát hành trái phiếu và bỏ tiền NH ra mua, chuyển tiền sang DN “sân sau”, mua cổ phần, cổ phiếu của NH khác nhằm mục đích chi phối NH đó, rồi lại mang cổ phiếu đó thế chấp vay vốn... được coi là một chu trình không sinh lời. Còn một nguyên nhân nữa, theo ông Nguyễn Văn Lý, nguyên Giám đốc Cty Vàng SJC Đà Nẵng, khi thị trường vàng liên tục lên giá và sinh lời cao, nhiều NH nhảy vào làm ăn. Với một lượng khá lớn vàng huy động của khách hàng đã bị các NHTM bán ra trước đây, nay đến hạn thanh toán thì phải bung tiền mua vào để trả lại cho dân.
Các NH đang sử dụng tiền huy động từ dân để bù đắp thiếu hụt thanh khoản, đảm bảo an toàn của chính họ, bất chấp DN giải thể, phá sản? Ông Lê Văn Hiểu - Chủ tịch Hội DN trẻ TP Đà Nẵng cho rằng, đây là một nghịch lý đối với sự phát triển ngày càng nhanh của TP. Trong khi Đà Nẵng có hàng ngàn DN đang sống dở chết dở, cần vốn đầu tư SXKD thì tiền của NH vẫn chạy lòng vòng. Kết cục là DN không có vốn, không thể hoạt động, phải đóng cửa, nợ hiện tại trở thành nợ xấu, NH lại tiếp tục không cho vay, như vậy nền kinh tế không thể phát triển...
Không dám cho vay?
Nhiều NHTM đã xác định chỉ tiêu tăng trưởng tín dụng năm nay và điểm khởi đầu vẫn là thực tế thừa vốn mà khó, hay nói đúng hơn là không dám cho vay. Năm 2013, NHNN dự kiến tăng trưởng tín dụng sẽ ở khoảng 12% và mức này sẽ linh hoạt theo tình hình thực tế. Không còn cơ chế phân nhóm giao chỉ tiêu như năm trước, hiện các NHTM cũng đã xác định kế hoạch cho mình. NH Quân đội (MB) dự kiến sẽ tăng trưởng tín dụng khoảng 17%; Eximbank dự tính có thể đạt 20%; Agribank từ 9 - 11%; BIDV dự kiến trước mắt sẽ điều hành hệ thống ở mức tăng 12%; VietinBank dự tính dư nợ tín dụng và đầu tư tăng 15 - 20%...
Thực tế, ngay tháng đầu năm, tín dụng ước giảm 1,06% so với tháng 12-2012. Lãnh đạo vụ chức năng của NHNN cho rằng, ở đây có yếu tố mùa vụ; quý đầu tiên những năm gần đây tín dụng thường tăng thấp hoặc giảm, do yếu tố dòng tiền và hoạt động trả nợ của các DN... Một số người nhìn nhận, hoạt động cho vay vẫn rất khó khăn, NH vẫn khó đẩy mạnh. Hầu hết các lãnh đạo NH cho rằng, năm ngoái nhiệm vụ chính là tập trung thu hồi nợ, năm nay cũng vậy, thu được nợ đã là tốt, chứ chưa nghĩ tới cho vay sẽ mạnh hơn. Đơn giản, khi nợ xấu chưa xử lý căn cơ, hàng tồn kho của DN còn cao thì việc cho vay là rất khó.
Khó cho vay ra, vốn tìm đến trái phiếu, vớt vát trên liên NH. Nhiều năm rồi thị trường liên NH mới có thời gian dài lãi suất “bèo bọt” như vậy. Cả năm trời các NH cho vay chỉ được lãi suất vài phần trăm kỳ hạn qua đêm và theo tuần; khá hơn thì được 6-7%/năm các kỳ hạn 1, 3, 6 tháng. Có còn hơn không, còn hơn đọng vốn, vì đây là kênh được xem là an toàn hơn tín dụng - vốn đang trong môi trường nhiều rủi ro. Các NH nói chung hiện đang có tình trạng vừa thừa vừa thiếu vốn. Có những NH vẫn huy động lãi suất cao, nhưng lại ưu tiên cho vay lãi suất thấp. Đa số bị tâm lý, không dám cho vay và nó được giải thích ở 2 lý do: thời gian qua có nhiều khoản vay “động đến đâu sai đến đấy” nên NH càng cẩn trọng, hạn chế cho vay ra và nút thắt nợ xấu chưa được giải tỏa.
Như vậy, câu hỏi vốn NH đang chạy đi đâu có lẽ không khó để đưa ra câu trả lời. Vấn đề chính là nằm ở chỗ phải giải quyết được nghịch lý DN “khát” vốn, nhưng NH lại thận trọng cho vay ra. Nguyên nhân sâu xa vẫn là BĐS, hàng tồn kho và nợ xấu. Giải quyết được cốt lõi này, dòng vốn sẽ thông, DN sẽ sống.
X.Đương - C.Thư (Theo cadn)
