BNN
Hỏa Sơn
Vị ngọt càphê đắng
Ông Từ đang pha càphê phục vụ khách. Ảnh: B.L
Nghề nào cũng có trạng nguyên. Và vợ chồng ông Từ- chủ quán càphê cóc có tên phê “Cây Me” ở đường Ngô Gia Tự- cũng có thể coi là một trong những “trạng nguyên” của nghề bán càphê ở thành phố Đà Nẵng.
Thật ra tên quán là “càphê Từ”, nhưng do trước quán ông Từ có một cây me già rợp bóng, gốc chừng một vòng ôm, cứ đến mùa là lá rụng, đơm hoa, kết quả kín đặc cả cây nên người ta gọi là càphê “Cây Me” và gọi riết thành tên…
Quán càphê của ông Từ không ''đẳng cấp'' như các quán càphê “cóc” Long, Phố... hay hàng vạn quán khác ở thành phố Đà Nẵng, mà chỉ là quán nhỏ bình dân với hơn chục bộ bàn ghế gỗ màu nâu cánh gián, được sắp xếp tràn ra cả vỉa hè, trên diện tích chưa đầy 30m2. Thậm chí, menu đồ uống cũng “nghèo” hơn các quán khác, khi chỉ có càphê sữa (nâu), đen và nước uống đóng chai; sang hơn tý nữa là nước chanh, bạc xỉu. Nhưng nhắc đến càphê Cây Me thì giới báo chí Đà Nẵng không ai không biết... Vậy thì điều gì đã làm nên sự đặc biệt của “Cây Me”?.
Bí quyết của “Cây Me”
Càphê “Cây Me” không có đối tượng khách riêng mà là một sự “tập hợp” những trí thức, công nhân, lao động, viên chức... Và để phục vụ sự đa dạng về gu của khách, ông Từ phải áp dụng bí quyết “3 trong 1”, tức trộn 3 loại càphê, loại lấy mùi, loại lấy vị và loại lấy màu theo tỉ lệ nhất định để pha ra ly càphê thơm ngon phục vụ khách. Ba loại càphê được ông bà Từ dùng thường là Trung Nguyên, Mê Trang và Long hoặc vài loại khác. Nhưng chủ chốt vẫn là Trung Nguyên và Mê Trang, còn loại thứ ba tuỳ theo từng mùa.
Khách tấp nập tại càphê Cây Me. Ảnh: B.L
Không chỉ vậy, ông bà Từ còn nhớ đến khẩu vị của từng vị khách. “Có vị khách thì đen đắng; có vị thì đen hơi ngọt; còn vị càphê sữa nhưng sữa chỉ đủ thay đường, chứ không ngọt hơn... Càphê đen thì dễ do khách tự cho đường. Còn càphê sữa thì đòi hỏi cầu kỳ hơn vì phải hiểu được “gu” của từng người khách để chiều họ. Rồi càphê không đá, nếu không biết cách, ly càphê sẽ quá đắng”- bà Từ 'bật mí". Có lẽ vì vậy mà ông bà Từ không thuê người giúp việc, mà tự tay ông bà pha chế càphê và phục vụ khách.
Càphê thì muôn đời đắng, nhưng càphê “Cây Me” luôn mang đến cho khách vị “ngọt” dễ chịu khi ông Từ luôn nhận “đơn hàng” của khách theo cách riêng của mình: “Chờ xí”, “dễ ẹc”... Ông đưa càphê phục vụ khách bằng dáng đi nghiêng nghiêng rồi, pha trò: “Cái nớ khó chi”, “có ngay”... rặt giọng Quảng. Đặc biệt, ông có “phong cách” thối tiền cho khách không đụng hàng: Luôn xếp những tờ tiền xoè trên đĩa như xếp vàng mã cúng... cô hồn. Vậy nhưng ai cũng thấy vui và dễ chịu. Chỉ là càphê cóc nhưng ở đây, chuyện xưa, chuyện nay, rồi các vấn đề thời sự nước trong, nước ngoài đều đủ cả. Từ tây đến ta, từ đời sống cho đến chính trị đều được cập nhật, bàn luận rôm rả. Ông Từ đặt báo Lao Động, Thanh Niên, Tuổi Trẻ, cập nhật hằng ngày và phục vụ khách, nắm bắt xu hướng thời đại, để nói chuyện và tạo được điểm riêng để khách không quên mình.
30 năm và 6 lần khai trương…
Ông Từ làm tôi giật mình khi nói “tính đến năm 2013 ni, tui đã có hơn 30 năm bán càphê với... 7 lần chuyển địa điểm và 6 lần khai trương quán”. Ông Từ sinh năm 1949 ở vùng núi Quế Phước, Quế Sơn, Quảng Nam. Ông “xuống” Đà Nẵng lập nghiệp và mở quán càphê đầu tiên tại vỉa hè khu vực ngã ba Cây Lan (nay là ngã ba Lê Duẩn - Lý Thái Tổ) năm 1979. Năm 1980, ông Từ lấy vợ là một cô gái người Hội An, làm cán bộ thương nghiệp bên quận 3 (quận Sơn Trà ngày nay). Ngày ngày, bà Từ phải đi xe đạp từ bên này sông qua bên kia sông để làm việc. Lương thấp, lại thêm đau ốm nên ông bà Từ cùng nhau nghỉ việc, về thuê căn gác xép chừng 6m2 không nhà vệ sinh, không chỗ kê giường... trong con hẻm nhỏ số 49 Hải Phòng để ở và thuê số 111 Hải Phòng (trước ga Đà Nẵng bây giờ) mở quán bán càphê. Đến năm 1981, khi đứa con gái đầu lòng chuẩn bị ra đời, kinh tế càng khó khăn, từ chỗ ở đến chỗ bán xa nên ông lại thuê địa chỉ 64 Hải Phòng để tiện bề chăm lo cho con. Bán ở 64 Hải Phòng được 7 năm thì ông Từ lại dời quán thêm lần nữa về bên hông chùa số 82 Lê Duẩn để vừa trông coi chùa (nay là Tòa thánh Cao Đài ở đường Hải Phòng), vừa bán càphê.
Tại đây, sau khi dành dụm được chút ít tiền, vợ chồng đã cố xây căn nhà nhỏ trong hẻm này để có chỗ chui ra chui vô cho 4 người. Nhưng vì nhà chùa có nhu cầu mở rộng, nên gia đình ông lại hiến hết tài sản cho chùa rồi dắt 2 đứa con nhỏ về 64 Hải Phòng thuê lại để ở và bán càphê trên vỉa hè phía trước nhà. “Suốt chứng ấy năm, cứ đến 30 tết, vợ chồng tui dọn dẹp sạch sẽ, trả nhà cho chủ và đưa nhau về quê Quế Sơn và Hội An để ăn tết. Đến mùng 6 lại kéo nhau ra để mở hàng”- ông Từ kể.
Ông Từ và tác giả (bên trái). Ảnh: B.L
Hai năm sau, khi chùa sửa sang xong, ghi nhận công quả của ông, chùa cho vợ chồng ông thuê một kiốt nhỏ tại số 7 Ngô Gia Tự, bên hông chùa mở quán sinh nhai. Đến năm 2005, chùa lại cải tạo lần nữa, ông bà Từ tiếp tục về bên 82 Lê Duẩn để mở quán. Ba năm sau, khi chùa xây sửa khang trang, ông Từ trở lại Cây Me và bán càphê cho đến bây giờ.
Cái nghề bán càphê cóc được gọi là nghề mở mắt ra là có tiền. Nhưng để theo được nghề chừng ấy năm, cả tuổi xuân ông bà Từ hết sức cần mẫn, chịu thương chịu khó, vượt qua nhiều khổ nhọc để nắm bắt được bí quyết pha chế càphê và chiều lòng khách. Ngày nào cũng vậy, mở quán thì một tiếng rưỡi, mà đóng quán là một tiếng. Cứ đúng 3h sáng mở quán và chiều thì 18h30 tối đóng cửa. Nói vậy chứ tối đến gần 20h mới xong việc vì còn dọn dẹp, lau chùi để sáng mai mở quán sớm.
Bán càphê nuôi con thành tài
Bất ngờ khi ông tâm sự cách đây hai năm, phải ở tuổi gần “thất thập cổ lai hy”, ông bà Từ mới thoát được cảnh ở nhà thuê. Thắc mắc thì ông cười: “Hơn 30 năm thức khuya dậy sớm với nghề bán càphê, vợ chồng tui dồn hết cho con cái ăn học”. Nhắc đến “thành tích” học tập của con ông Từ thì ai cũng kính nể. Ông Từ có 3 người con thì 2 người nay đã định cư tại Mỹ, trong đó, người con trai là giảng viên của một trường đại học có tiếng; còn cô con gái út đã tốt nghiệp đại học và đang làm cho một công ty kinh doanh nhà đất tại Đà Nẵng.
Hỏi bây giờ con cái đã thành tài, kinh tế cũng không thua ai, sao ông bà không nghỉ ngơi dưỡng già, còn thức khuya dậy sớm với nghề này chi cho cực?- ông cười: “Bây giờ vẫn phải mở quán một phần vì mình, nhưng một phần vì khách. Ngày xưa mở quán vì mưu sinh, để kiếm tiền lo cho gia đình, con cái ăn học. Mình mở quán bao nhiêu năm, khách đến với mình bấy nhiêu năm. Có người gắn với quán, với tôi bằng chừng ấy năm bán càphê, đổi quán họ cũng theo đến uống... Gắn bó vậy, chân thành vậy, mà nay chỉ vì mình đã đầy đủ, kha khá lại không bán nữa, “quay lưng” lại với khách thì thấy hình như không phải đạo lắm...”.
Và cứ thế, ông Từ chia sẻ triết lý bán càphê mấy mươi năm của mình, cho đến khi cuộc nói chuyện của chúng tôi phải dừng lại vì đến giờ tôi phải đón con. Bất ngờ, ông Từ nói: Câu “nước mắt chảy xuôi là lẽ đó. Chờ đón con đi học về là hạnh phúc đấy, chứ chờ mà không biết nó đi đâu mới khổ!”.
Xuân Mai (Báo Lao Động)
