Khẩu độ, Tốc độ và DOF

[rcp]

Xin giới thiệu bài viết của Sandman & Bill Huber trên Pbase.com do Soneros lược dịch và biên soạn nói về một cái nhìn khái quát về mối tương quan giữa khẩu độ (Aperture) và tốc độ (Shutter Speed).


KHẪU ĐỘ (APERTURE value)

Khẩu độ là độ mở của ống kính. Được hình thành bởi các lá thép chồng lên nhau. Khẩu độ mở lớn (trị số nhỏ) sẽ cho ánh sáng đi qua ống kính nhiều hơn và ngược lại.

- Các trị số 1:1.8; 1:2.8; 1:3.5-4.5...: là khẩu độ của ống kính.

Khẩu độ chỉ kiểm soát độ sâu hay cạn của DOF mà thôi. Khẩu độ không phải là yếu tố để diều chỉnh độ sắc nét của chủ đề. Nhưng khẩu độ cũng như độ dài ống kính có ảnh hưởng đến độ sắc nét của chủ đề.

Khẩu độ càng mở lớn thì DOF càng mỏng, nên khi chụp Macro chủ thể nét còn BackGround thì mờ nhoè (blur).

​

TỐC ĐỘ (SHUTTER SPEED)

Tốc độ ở đây là tốc độ màn chập. Màn chập mở ra, đóng lại để tiếp nhận ánh sáng đi vào. Rõ ràng là màn chập mở càng lâu, lượng ánh sáng đi vào càng nhiều.

- 1/60; 1/125s; .... : là tốc độ của màn trập. Được xác định là khoảng thời gian ánh sáng tác động vào Film hay sensor.

Như trong tấm hình trên bạn có thể thấy tốc độ tác động thế nào đến tấm ảnh của bạn. Ở tốc độ 1/500 giây, các cánh quạt bị "bắt dính" và ở tốc độ 1/30 giây, bạn không thể thấy rõ vì cánh quạt bị chao mờ.



Mối tương quan khẩu độ - tốc độ để có 1 tấm hình đúng sáng

KHI TỐC ĐỘ MÀN CHẬP CÀNG NHANH - SHUTTER SPEED (1/500, 1/1000, 1/2000, 1/4000...) THÌ TRỊ SỐ KHẨU ĐỘ- APERTURE value PHẢI GIẢM XUỐNG (F/8, F/5.6, F/4, F/2.8...) VÀ NGƯỢC LẠI ĐỂ BẠN CÓ 1 TẤM HÌNH ĐÚNG SÁNG

[FONT=&quot]Ở sơ đồ sau đây, một số trị số về khẩu độ, tốc độ được liệt kê ở 2 cột : [/FONT]F STOPS[FONT=&quot] và [/FONT]SHUTTER SPEED[FONT=&quot]. Có 1 khái niệm được nêu là Depth of Field (DOF) là trường ảnh hay độ nét sâu. [/FONT]

​

DOF- Depth of field

Trường ảnh hay là độ nét sâu được quyết định bởi việc hiệu chỉnh (hay kiểm soát) khẩu độ. Với trị số khẩu độ càng nhỏ (khẩu độ mở càng lớn) thì trường ảnh càng cạn, trị số khẩu độ càng lớn (khẩu mở càng nhỏ) thì trường ảnh càng sâu.

Trị số khẩu độ rất lớn (khẩu độ mở hẹp, chỉ cho một lượng nhỏ ánh sáng đi vào máy ảnh) cho ta trường ảnh sâu hơn. Khẩu độ càng mở lớn thì DOF càng mỏng, nên khi chụp Macro chủ thể nét còn hậu cảnh (BackGround) thì mờ nhoè (blur).

Nhìn chung :

• khi chụp ảnh chân dung, bạn đều muốn trường ảnh (DOF) cạn (trị số khẩu độ nhỏ), bạn muốn chủ thể nét trong khi hậu cảnh chao mờ
• khi chụp ảnh phong cảnh bạn lại muốn trường ảnh sâu (trị số khẩu độ lớn).

Những khi bạn muốn kiểm soát trường ảnh, chế độ chụp "Av- ưu tiên khẩu độ"- Aperture priority chính là sự lựa chọn đầu tiên.

Đúng sáng

Một tấm ảnh chụp đúng sáng là tiêu chí đầu tiên để đánh giá kỹ thuật chụp. Tất nhiên có những nghệ sỹ, người chụp vẫn chụp dư, thiếu sáng để có thêm hiệu quả.

Trong mỗi khoảnh khắc bấm máy, một lượng ánh sáng CHÍNH XÁC được yêu cầu để có một tấm ảnh đúng sáng. TRong ví dụ này, một trị số khẩu độ lớn (khẩu độ khép nhỏ) đòi hỏi tốc độ phải lâu, cho phép lượng ánh sáng ĐỦ đi vào để cho 1 tấm ảnh đúng sáng (hay nói chính xác hơn là phơi-sáng-đúng Proper Exposure). Ví dụ trên đây rất thích hợp cho những ảnh chụp Macro vì đòi hỏi nét sâu. Lưu ý là không chỉ cách trên (trị số khẩu lớn) là duy nhất để cho đúng sáng.

Trị số khẩu độ nhỏ (khẩu độ mở to) + trị số tốc độ lớn (tốc độ nhanh) cũng cho tấm ảnh đúng sáng như thường. Trường hợp này cũng cùng chụp một khuôn hình như trước nhưng ta có thể chỉnh tốc độ rất cao (để bắt dính chuyển động, thích hợp trong khi chụp thể thao, hành động..), tốc độ này cho phép một lượng ánh sáng nhỏ đi vào máy ảnh. Thế nên, khẩu độ phải mở to (trị số khẩu độ nhỏ như là F/2.8, F/2, F/1.8..) để giúp ta "lấy" đủ ánh sáng để có tấm ảnh vẫn đúng sáng.

Mối tương quan giữa khẩu độ- tốc độ giống hệt như 2 đầu của cái bập bênh vậy.

 

[rcp]

ƯU TIÊN KHẨU ĐỘ (APERTURE PRIORITY)

Trên máy ảnh của bạn, trừ những máy compact quá giản đơn thì thường có các chế độ như A, S (Nikon), Av, Tv (Canon)... Mục này nói về chế độ A hay Av- ưu tiên khẩu độ. Ở chế độ này, bạn chỉnh thông số cho các trị số khẩu độ, máy ảnh tự động gán thông số tốc độ phù hợp để có bức ảnh đúng sáng.

Tùy vào máy bạn đang set ở chế độ nào thì máy sẽ có cơ chế bù sáng tương ứng. Ví dụ như o chế độ Av thì máy sẽ giữ nguyên khẩu độ bạn đã chọn và bù sáng bằng tốc độ chụp. Ngược lại ở chế độ Tv thì máy sẽ bù sáng bằng độ mở ống kính.

​

ƯU TIÊN TỐC ĐỘ (SHUTTER PRIORITY)

Trên máy ảnh của bạn, ký hiệu là S hay Tv. Ngược lại với chế độ trên nhưng cùng nguyên lý bập bênh, bạn chỉnh thông số tốc độ, máy ảnh tự gán thông số khẩu độ thích hợp.

BÙ TRỪ ĐỘ PHƠI SÁNG (EXPOSURE VALUE COMPENSATION)

Đa phần các máy ảnh đời mới hiện nay đều có nút bù trừ độ phơi sáng (+-EV) giúp bạn có tấm ảnh phơi sáng theo ý thích của mình.

• Muốn ảnh tối hơn thì các bạn trừ,
• sáng hơn thì cộng vào.

Đó chỉ là nguyên lý, còn lúc nào trừ, lúc nào cộng, cộng bao nhiêu, trừ bao nhiêu thì như đã nói, tùy theo kinh nghiệm xữ dụng.

Khi sử dụng chức năng bù sáng (Ev Compensation) thì các thông số chụp hiện trên máy sau khi đo sáng là các thông số đã có bù sáng. Các bạn có thể thử nghiệm bằng cách đo sáng vào cùng một chỗ, set máy ở các chế độ khác nhau và so sánh các thông số giữa có bù sáng và không có bù sáng thì sẽ rõ hơn.

Bạn còn hỏi lỡ như lúc đó máy bạn đã mở ống kính hết cỡ rồi mà vẫn không bù sáng đủ thì đương nhiên hệ thống đo sáng của máy sẽ có cảnh báo hay yêu cầu mở flash...

Chức năng bù sáng chỉ tác dụng khi chụp ở chế độ canh sáng tự động.

--- rcp (st) ---

 

[onekhome]

ko hiu gi het lun. co the noi ro hon dc ko may dai ca

 

[rcp]

ko hiu gi het lun. co the noi ro hon dc ko may dai ca

Công nhận là phần giải thich bên trên khá lý thuyết và trừu tượng cho những người mới học về nhiếp ảnh như bạn.

Vậy xin mời bạn tham khảo tài liệu nhập môn sau đây:

1. Dành cho mầm nom nhíp ảnh
2. Những vấn đề cơ bản cần thiết cho người mới cầm máy

sau đó bạn mối có thể hiểu thêm được về những vấn đề bàn trong topic này.

Thân mến,

--- rcp ---

 

[Viglacerabm]

Bài viết thật là chi tiết, cám ơn bạn đã chia sẻ thật nhiều ạ!!!